Column: tien redenen om te luisteren naar

Winterreise concert voor hoorn en orkest – Krzyzstof Pendercki

  1. Zoals Mozart voor hem deed en Richard Strauss in zijn tweede beter kon ook bomenverzamelaar Penderecki het niet laten om een Hoornconcert te schrijven. Hij schreef zijn eerste concert voor een koperen blaasinstrument in 2008, wat jammer is, omdat een tweede en derde concert welkom zouden zijn.
  2. De hoorn. Herinnering aan vervlogen jachtpartijen. De majestueuze samensmelting van tin en koper gesmeed tot een alles overstemmend instrument. En, de fluwelen handschoen van het orkest die je ongenadig op je bek timmert als een componist het toelaat.
  3. Bomenverzamelaar?
  4. De hoorn kreeg in het begin van de 19de eeuw ventielen en daarmee veel meer noten op zijn zang. Strauss gebruikte ze, maar Penderecki gaat verder, één toon is niet genoeg, dan maar twee tegelijk.
  5. De componist gaf het stuk de naam Winterreise, maar het lijkt in niets op het gelijknamige liedcyclus van Schubert. De titel verwijst naar een winterse jachtpartij die hij in zijn jeugd meemaakte.
  6. Het is eigenlijk een cliché om een hoornconcert op een jachtthema te baseren, maar de manier waarop het gebeurt, maakt veel goed. Het blijft niet bij een paar leuke signaaltjes, maar de solist blaast zich in 17 minuten door het palet van mogelijkheden dat de hoorn te bieden heeft.
  7. De langzame introductie, ‘Lento assai’, begint in het donkerste donker waar violen rondspoken in een rusteloze ambiance. De dag breekt aan…
  8. Bomen verzamelen? Ja, Penderecki doet het en heeft naar eigen zeggen 1500 soorten in zijn 28 hectaren achtertuin. Hij noemt het, het grootste arboretum van Oost-Europa. Naast de muziek zijn bomen de grote passie van de componist en een bron van inspiratie.
  9. Het ochtendgloren gaat over in een jachtpartij in het ‘Rondo da caccia’. Geen idyllische jacht, maar een die met de nodige bombarie op gang komt. Vredige episodes van sneeuwlandschappen en overpeinzing onderbreken de bij tijden totale hysterie en dansen die het daglicht niet verdragen.
  10. Kortgeleden maakte Radovan Vlatkovic, hoornist par excellence, een opname van Winterreise samen met Sinfonietta Cracovia onder leiding van de componist. Voor zover bekend is dit de enige opname van het werk, maar wel een die de lat torenhoog gelegd heeft.